اندیشه سرا

مکتب فرانکفورت از مهمترین دستگاه هاى فلسفى قرن بیستم است که جمعى از منتقدان مدرنیته را در خود جاى داده است. به حکم این رویکرد نقادانه، آن مکتب را به نام «نظریه انتقادى» نیز شناخته اند. پیرامون آن مکتب و این نظریه آثار و کتب فراوانى به رشته تحریر درآمده است که هر یک مى کوشند در زوایاى فکرى آن کندوکاو کنند. مقاله اى که از پى مى آید با الهام از یکى از این آثار تهیه شده است. کتاب The Handbook of Critical Theory که توسط دیوید راسموسن گردآورى شده است...

از روم باستان تا قرون وسطی همواره نوعی اینهمانی میان وجود فیزیکی فرد و جایگاه نمادین او در جامعه وجود داشت. این جایگاه نمادین یا دیگنیتاس (Dignitas) چیزی شبیه یک پست اداری یا رتبه ای حکومتی مثل فرمانده جنگ یا کشیش بود و از آن جائی که در این دوران انتخاب شغل یا حرفه فرد - حتی پیش از به دنیا آمدن فرد - تا حد بسیار زیادی معلوم بود اغلب این جایگاه نمادین در جامعه تغییر ناپذیر بود. به بیانی دیگر یک کفاش زاده را امکان یک فرمانده جنگی شدن یا احراز پستی...

وجه تمایز سه جریان سنت‏گرایی، تجددگرایی و پساتجددگرایی را در موضع آنها نسبت‏ به عقل و میزان توانایی آن بر کسب معرفت و میزان واقع‏ نمایی عقل انسان می‏دانند.  سنت‏ گرایی موضعی مشروط نسبت‏ به عقل دارد، تجددگرایی موضع پذیرش مطلق و مبتنی بر خود بسنده دانستن عقل و پساتجددگرایی موضعی منفی‏ نگرانه نسبت‏به عقل دارد. شاید بتوان گفت که تفاوت عمده این سه جریان، تفاوتی است نسبت‏ به موضعی که هرکدام از اینها نسبت‏ به عقل دارند،...

محوریت برای اگزیستانسیالیسم عبارتست از آموزه رادیکال ِ آزادی و مسئولیت فردی (responsibility). برمبنای چنین امری است که، نویسندگانی همچون سارتر (Sartre) شرحی را بر طبیعت اخلاقیات پیشنهاد کرده اند و همچنین پیشنهاداتی را برای رفتار اخلاقی ارائه نموده اند. اهمیت چنین شرحی مبتنی بر ادعاهایی ازاین قبیل است که (الف) ارزشهای اخلاقی "خلق شده اند" (created) و نه "کشف" (discovered). (ب) تکلیف اخلاقی از آنچه که به طور معمول تصور می شود گسترده تر است، و (ج)...

اگر قرار باشد ویژگی‌های انسانی را برشماریم، بی‌تردید «ارتباط پذیری»، «کنجکاوی» و میل به «شناختِ دیگری»،  در میان انبوهی از این ویژگی‌ها، به نحوی برجسته به چشم می‌خورند. و از قضا قصد ما این است که روی یکی از این ویژگی‌ها یعنی «ارتباط پذیری» کمی صحبت کنیم. اما لازم است همینجا گفته شود، اینکه اصلا چه انگیزه، و علتی، می‌تواند پایه و اساس میل به ارتباط و در نتیجه بروز رفتارهای خاص آن باشد،  مسئله این...

اگر از شما خواسته شود «اعتماد» را تعریف کنید، چه خواهید گفت؟ معمولاً عادت بر این است که یا آنرا به لحاظ لغوی معنا کنیم و یا به ذکر تجربیات خود بپردازیم.  تا جایی که این گفت‌وگو در چارچوب  قلمروِ روزمره باشد، می‌توان گفت، هر دو نحوه‌ی برخورد کاملاً طبیعی و جا افتاده است. زیرا در روابط روزمره، مواجهه با «مفاهیم» جز این نمی‌تواند باشد. و احتمالاً اگر به غیر از این عمل کنیم، عجیب و غیر عادی عمل کرده‌ایم. به ...

در زندگی روزمره به ندرت به مفهوم «جوانی» فکر می کنیم. اما اگر فکر کنیم، معمولاً در رابطه با موقعیتی است که در آن قرار گرفته ایم . به عنوان مثال یا دیگر احساس جوان بودن نمی‌کنیم و با تحلیل رفتن قوای جسمانی و احساس ضعف، یادی از جوانی «کجایی» می‌کنیم و یا با دیدن جوانان، شور و حال و امکاناتی که زمانه در اختیار آنها قرار داده ، دچار غبطه می‌شویم و به «جوانی» می‌اندیشیم . بهرحال هر واکنشی که نسبت به آن نشان دهیم ، آن...

می‏توان گفت که روانکاوی همزمان با قرن بیستم به وجود آمد، زیرا آن کتابی که این نظریه را به صورت پدیده‏ای نو به دنیا معرفی کرد (تألیف من با عنوان تعبیر رؤیا) تاریخ انتشارش سال «1900» است. لیکن بدیهی است که پیدایش روانکاوی، به صورت خلق‏الساعه و حاضر و آماده نبود. این نظریه از اندیشه‏هایی قدیمی‌تر سرچشمه گرفته و آنها را گسترش داده است؛ یا به عبارتی، از آراء متقدم‌تری نشأت گرفته که خود، آنها را شرح و بسط داده است. از این رو،...