اندیشه سرا

لندن قرن ١٩ ، خیابان های تاریک و تودرتو. بوی تند مطبخ ها و خیل کارگران ناراضی عهد ویکتوریایی به همراه ظهور پوزیتیویسمی که به ویژه در فضای فکری انگلستان این عصر جولان می دهد. در این فضاست که نوشته های کاراگاهی " آرتور کانان دویل " و شخصیت معروف داستان هایش " شرلوک هلمز " شکل می گیرند.

ريشه اين كلمه در ارتباط با «مالكيت» معنا مى يابد. براى مثال ، كسى مى تواند اموال خود يا ديگرى را (با مجوز ) به فرد يا مؤسسه اى واگذار كند. در طول قرن هفدهم ، معنا و مفهوم اين واژه از انتقال مادى مالكيت ها به انتقال معنوى از جمله حقوق و حاكميت گسترش يافت. اين روند به تدريج از سوى متفكرانى از جمله «گرويتوس» و «لاك» به رسميت شناخته شد و آنها براين امر تأكيد كردند كه توانايى واگذارى حقوق و قدرت خاصى به ديگران ، پيش شرط تأسيس يك...

این روشی است که در آن از مفاهیم مجرد و ساده شروع می کنیم و به سوی مفاهیم پیچیده تر و انضمامی تر حرکت می کنیم. این فرآیند همان روش کتاب کاپیتال است. منتقدان و نظریه پردازان مارکسیسم این حرکت را بر اساس دو حرکت منطقی/تاریخی بررسی می کنند. کلیه ی مارکسیست های ارتدکس این حرکت را منطقی/تاریخی می دانند. جالب آن است که برگشتن به عقب از لحاظ منطقی، برگشت به عقب از لحاظ تاریخی را نیز به دنبال دارد. (اول مفهوم کالا را و ارزش را داشتیم. کم کم...

قرن های طولانی متفکران ، مذهبیون و بسیاری دیگر از عقل یا دین سخن گفته اند و همواره این دو را رقیب و رو در روی هم قرار داده اند ، به قسمی که اگر کسی به زمامداری عقل معتقد است در برابر مذهبی قرار می گیرد که با ایمان می خواهد بندگانش دربست بپذیرند و در مقابل مذهبیون نیز به افراد عقل گرا به عنوان گمراه می نگرند

به همان حکم اصلی که جلسه ی قبل مطرح کردیم بازمی گردیم: جایگاه کاپیتال به مثابه هستی شناسی وضعیت اکنون یا مدرنیته. بیشتر از اینکه بخواهیم از کاپیتال نام ببریم باید از جایگاه پروژه ی نقد اقتصاد سیاسی صحبت کنیم، پروژه طولانی تری که شاید بهترین نمونه ی آن در مقدمه ای باشد که مندل بر کاپیتال نگاشته است: از اواخر دهه ی 1850 تا حدود 1867 مارکس این پروژه را دنبال می کند و در همان سال های اول یک پیش نویس اولیه برای کاپیتال (که بعدتر در قالب گروندریسه...

ظهور رایش سوم نه با کودتا یا با انقلاب که با عقلانی ترین دستاورد مدرنیته یعنی با انتخابات دموکراتیک و با حداکثر آرا در سال 1933 اتفاق افتاد. اینکه چه عواملی باعث به قدرت رسیدن حزب نازی شد ، موضوع بحث نیست اما این مساله که نازیسم در آلمان الگویی بر مبنای عقلانیت تام (پوزیتیویستی) را پیش گرفت شاید بزرگترین زنگ خطر برای متفکران و فلاسفه ای بود که از عقلانیت گرایی تام دفاع می کردند.

برای یونانیان باستان عملا تمایزی میان شکل با ذات وجود نداشت. به عبارت دیگر هستی همان بود که لمس می شد و سوژه (فاعل شناسایی) به عنوان جزئی از هستی شناخته میشد. یونانیان باستان به تعبیر نیچه نگاهی دیونیزوسی به هستی داشتند و حکمت شادان شیوه زندگی آن ها به شمار می رفت. شور و شوق به زیستن ، کار ، لذت و هر آنچه در زیر آسمان بود برای آنها شورانگیز بود. بدن نیرومند و مجلل بودن زندگی و اسب سواری نیکی به شمار می آمد و زهد و و گوشه نشینی و فقر و..ضعف بود...

در بحث هایی که در این سلسله جلسات پیرامون کاپیتال مطرح خواهیم کرد بیشتر به تفسیر کتاب Transcritique نوشته ی Kojin Karatani (فیلسوف و اقتصاددان ژاپنی) و مسائل کلی کنونی اقتصاد سیاسی در جهان خواهیم پرداخت. آنچه در این جلسات برجسته خواهد شد نه بررسی جزء به جزء مفاهیم و مقولات اقتصادی کتاب کاپیتال (زیرا اصولاً محدودیت زمان اجازه ی چنین رویکردی را نمی دهد) بلکه کتاب کاپیتال در کل، به مثابه نوعی موضع و جایگاه است که از منظر آن نقد جهان امروز، به شیوه ای منحصر...